Στοχοι και Σκοποι

Υπόβαθρο

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική έχει προκαλέσει ανθρωπιστική κρίση για τις ίδιες τα χώρες που τον βιώνουν καθώς και για τις γείτονες χώρες. Σύμφων με την UNISEF (Σεπτέμβριος 2015):

  • 13+ εκατομμύρια παιδιά δεν πηγαίνουν στο σχολείο στη Μέση Ανατολή και στις χώρες της Βορείου Αφρικής που έχουν πληγεί από τις διαμάχες.
  • 1 στα 4 σχολεία στη Συρία δεν είναι σε κατάσταση λειτουργίας εξ αιτίας των καταστροφών ή της επαναχρησιμοποίησής τους ως καταφύγια ή στρατιωτκές βάσεις.

Πιο συγκεκριμένα για τη Συρία, το πρακτορείο στις ΗΠΑ του Διεθνούς Τμήματος της UNICEF αναφέρει

  • ότι σχεδόν 5 εκατομμύρια άνθρωποι χρήζουν ανθρωπιστικής βοήθειας, 3,6 εκατομμύρια από αυτούς είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι στη Συρία και 1,4 εκατομμύρια από αυτούς έχουν καταφύγει ως πρόσφυγες σε γειτονικές χώρες;
  • Τουλάχιστον το 50% (ή περίπου 700.000) είναι κάτω από 18 ετών.

 

Οι ανάγκες των προσφύγων ξεκινούν με τα βασικά, π.χ. ασφάλεια, υγεία, διατροφή και καταφύγιο. Η ασφάλεια, η παροχή καταλύματος και η κάλυψη των διατροφικών αναγκών είναι ανάγκες που καλύπτονται από διεθνείς οργανώσεις και γειτονικές χώρες. Η εκπαίδευση, παρ όλα αυτά, αναδεικνύεται σε πρώτη προτεραιότητα προκειμένου να απασχολούνται τα παιδιά και να προετοιμαστούν για την επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής τους μετά τη λήξη του πολέμου. Η γενιά των παιδιών προσφύγων από τη Συρία είναι σημαντικό να μην πληγεί ανεπανόρθωτα από τις επιπτώσεις του πολέμου καθώς αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω εκρήξεις βίας στο μέλλον.

Το Human Rights Watch (HRW) αναφέρει ότι λιγότερο από το ένα τρίτο των 700.000 παιδιών από τη Συρία που εισήλθαν στην Τουρκία τα τελευταία 4 χρόνια παρακολουθούν την τυπική εκπαίδευση. Σύμφωνα με το HRW, τα γλωσσικά εμπόδια, το κόστος της σχολικής ζωής και η δυσκολία ενσωμάτωσης στην τουρκική κοινωνία είναι τα κύρια εμπόδια που σταματούν την εκπαίδευση των παιδιών από τη Συρία, π.χ. παρ’ότι η εγγραφή στο σχολείο είναι δωρεάν, η ικανοποιητική χρήση και κατανόηση της τουρκικής γλώσσας θεωρείται προαπαιτούμενο της εισαγωγής στο εκπαιδευτικό σύστημα. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και στους πρόσφυγες που φτάνουν σε Ευρωπαϊκές χώρες και προσπαθούν να ενταχθούν στο εκπαιδευτικό σύστημα. Περίπου οι μισοί πρόσφυγες από τη Συρία είναι κάτω από 18 ετών και περίπου το 40% κάτω από 12 ετών.

Μία πρόσφατη μελέτη στον προσφυγικό καταυλισμό στην πόλη Islahiye αποκαλύπτει τα ακόλουθα:

  • RCA4TΤο 79% αντιμετώπισε θάνατο λόγω πολέμου στο οικογενειακό του περιβάλλον
  • Το 60% έχει γίνει μάρτυρας βίαιης συπεριφοράς εναντίον κάποιου προσώπου
  • Το 30% έχει βιώσει κάποια μορφή βίας (χτύπημα, πυροβολισμό, σωματική βλάβη).
  • Περίπου το 45% έχει συμπτώματα μετατραυματικού στρες
  • Το 44% ανέφερε συμπτώματα κατάθλιψης
  • Το 1/4 ανέφερε καθημερινές ψυχοσωματικές ενοχλήσεις στα άκρα
  • Το 1/5 είχε καθημερινούς πονοκεφάλους.

 

Πολλά από τα εμπόδια που αντιμετώπισαν οι πρόσφυγες μαθητές (ειδικά οι ασυνόδευτοι ανήλικοι) αντικατοπτρίζονται στη συμπεριφορά τους στη σχολική αίθουσα και εξηγούνται από τα αποτελέσματα και την εξελικτική πορεία του τραύματος που έχουν βιώσει. Αυτό περιλαμβάνει τα παρακάτω:

  • Προκλήσεις στην απόκτηση πληροφοριών, στην οργάνωση και την επίτευξη στόχων
  • Προκλήσεις στην διεκπεραίωση των σχολικών καθηκόντων, στην αυτορύθμιση συναισθημάτων
  • Δυσκολίες στην κατανόηση αιτιακών σχέσων και στην διαφορετικών οπτικών

 

Ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο (όπως το σχολείο ή η κοινότητα) μπορεί να συνεισφέρει στην εύρυθμη καθημερινότητα των προσφύγων μαθητών, ειδικά στην κατεύθυνση της ένταξης και της συμπερίληψης, καθώς και στην πνευματική τους υγεία. Κι ενώ οι δάσκαλοι έχουν ένα σημαντικό ρόλο στον άξονα της αρωγής των μαθητών τους στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, δεν έχουν λάβει, όμως, την επαρκή εκπαίδευση για αυτό το σκοπό.

Επιπλέον, πολλά σχολεία στην Ευρώπη και στην Τουρκία έχει χρειαστεί να αντιμετωπίσουν μία αυξανόμενη εισροή προσφύγων μαθητών καθώς και μία παρόμοιων προκλήσεων, η πιο κύρια από τις οποίες είναι η διασφάλιση ότι οι νεοεισερχόμενους μαθητές μπορούν να ενταχθούν επιτυχώς. Το νέο κύμα προσφύγων από τη Συρία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ ενέτεινε τις πιέσεις στα εκπαιδευτικά συστήματα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τα εκπαιδευτικά συστήματα ήταν ότι τα παιδιά πρόσφυγες είναι συγκεντρωμένα μαζί στον ίδιο χώρο. Πολλά παιδιά παρακολουθούν τα σχολεία που βρίσκονται κοντά στα κέντρα φιλοξενίας ή σχολεία μεταναστευτικών γειτονιών.

Στην Νορβηγία, τη Δανία και τη Σουηδία περίπου το 70% των παιδιών πηγαίνει σε σχολεία όπου τουλάχιστον ο μισός μαθητικός πληθυσμός αποτελείται από παιδιά μεταναστών. Αυτό υποδεικνύει ότι υπάρχει διαχωρισμός και ότι τα παιδιά πρόσφυγες θα δυσκολευτούν πολύ περισσότερο λόγω αυτού να μάθουν τη γλώσσα της χώρας υποδοχής.

Επιπλέον, οι μετανάστες τείνουν να βρίσκουν καταλύματα σε φτωχές περιοχές με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης. Τα σχολεία που έχουν ματανάστες μαθητές περισσότερο από ¼ του μαθητικού πληθυσμού συνήθως έχουν χαμηλότερες επιδόσεις από αυτά που δεν έχουν μαθητές με μεταναστευτική καταγωγή, αν και η διαφορά μειώνεται αν συνυπολογίσουμε το οικονομικό status (πηγή:OECD, πορίσματα OECD PISA). Η ελλειμματική γώση της γλώσσας στη χώρα υποδοχής μπορεί να στερήσει από τα παιδιά με μεταναστευτική καταγωγή την ευκαιρία να προοδεύσουν στο επίπεδο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Ως εκ τούτου, το ζήτημα της ενημέρωσης και προετοιμασίας του εκπαιδευτικού προσωπικού είναι εξόχως σοβαρό. Το έργο ανταποκρινόμενο στις υπάρχουσες ανάγκες θα παράξει ένα εικονογραφημένο εγχειρίδιο που θα συνοδεύεται από εργαλεία και οδηγίες χρήσης, το οποίο θα προσφέρει στα σχολεία ένα σημαντικό όργανο μέτρησης της ένταξης και της ενσωμάτωσης των παιδιών προσφύγων από το χαμηλότερο ακαδημαϊκό φάσμα, ενώ ταυτόχρονα θα συμβάλλει στην καταπολέμηση του φαινομένου της εγκατάλειψης του σχολείου και στην διευκόλυνση του έργου των εκπαιδευτικών.

Τα αποτελέσματα θα είναι εύκολο να πολλαπλασιαστούν σε όλα τα σχολεία που έχουν μαθητές με μεταναστευτική καταγωγή αφού θα χρησιμοποιηθεί άδεια ανοιχτού λογισμικού, OER και δωρεάν εφαρμογές για το διαδίκτυο και για κινητά τηλέφωνα.

Στόχοι και Σκοποί

Το έργο βασίζεται στη συμμετοχική εκπαίδευση καθώς σκοπεύει να υποστηρίξει τους εκπαιδευτικούς παρέχοντάς τους στοχευμένη κατάρτιση ώστε να διαχειριστούν μαθητές με μεταναστευτική καταγωγή, οι οποίοι έχουν συχνά χαμηλό επίπεδο στην γλώσσα της χώρας υποδοχής αλλά, επίσης, υποφέρουν από ψυχολογικά τραύματα λόγω πολέμου κι έτσι αναστέλλεται η διαδικασία ένταξής τους. Οι εκπαιδευτικοί που έρχονται αντιμέτωποι με τέτοια ζητήματα θα πρέπει να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι, να γνωρίζουν πώς να τα αντιμετωπίσουν και κατά συνέπεια να να μειώσουν την πιθανότητα dropout

Η διασφάλιση της παροχής μιας σπονδυλωτής κατάρτισης των εκπαιδευτικών που εξετάζει τα βασικά θέματα (ένταξη, γλώσσα, τραύματα πολέμου) θα πρέπει να αποτελεί σημαντικό μέρος της απάντησης στις σημερινές προκλήσεις. Η εκπαίδευση αυτή θα καταπολεμήσει στην πηγή τους μερικούς από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην σχολική αποτυχία αυτών των παιδιών, ενώ θα βοηθήσουν στην καταπολέμηση του κινδύνου μιας χαμένης γενιάς που θα μπορούσε να καταστρέψει τις πιθανότητες της χώρας προέλευσης για ανάκαμψη τα επόμενα χρόνια.

Έτσι, κάθε εκπαιδευτικός θα πρέπει να υποστηριχθεί και να εκπαιδευτεί σχετικά με τα δικαιώματα των προσφύγων, την υπέρβαση των γλωσσικών φραγμών, την ψυχική υγεία, κ.ά. έτσι ώστε να είναι σε θέση να κάνει πράξει μια αντίστοιχη διδακτική. Οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να καταρτιστούν για να καταστεί δυνατή η συμμετοχή των μαθητών προκειμένου να:

  • να δημιουργήσουν ασφάλεια και αίσθηση ομαλής
  • καθημερινότητας
  • να χτίσουν σχέσεις
  • να αναπτύξουν συναισθηματικές δεξιότητες
  • να μάθουν πώς να φροντίζουν τους εαυτούς τους
  • να καθορίζουν συμπεριφοριστικές προσδοκίες
  • να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες
  • να αντιληφθούν τις δίκαιες συνέπειες
  • να ενισχύσουν την επιθυμητή συμπεριφορά

 

Το υποστηρικτικό υλικό αποτελείται από ένα εικονογραφημένο εγχειρίδιο για δασκάλους με συνοδευτικά έντυπα/για κινητά τηλέφωνα/online εργαλεία που θα υποστηρίξουν τον δάσκαλο στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν καθημερινά. Τα υποστηρικτικά εργαλεία θα συμβάλλουν στην μαθησιακή εμπλοκή τόσο του μαθητή όσο και του δασκάλου με τρόπο λκυστικό και για τους δυο. Τα αποτελέσματα θα είναι εύκολο να πολλαπλασιαστούν σε όλα τα σχολεία που έχουν μαθητές με μεταναστευτική καταγωγή αφού θα χρησιμοποιηθεί άδεια ανοιχτού λογισμικού, OER και δωρεάν εφαρμογές για το διαδίκτυο και για κινητά τηλέφωνα.

  • Διαδικτυακή πλατφόρμα συνεργασίας μεταξύ δασκάλων με διαθέσιμο υλικό και πηγές για την εκπαίδευση παιδιών προσφύγων.
  • Μεθοδολογική καθοδήγηση για διευθυντές/ριες.
  • Εικονογραφημένο εκπαιδευτικό υλικό και εγχειρίδιο για δασκάλους, το οποίο θα περιλαμβάνει τα ακόλουθα:
    • Κοινωνικοπολιτισμικά στοιχεία, ψυχολογικά και σωματικά χαρακτηριστικά
    • Δικαιώματα των προσφύγων
    • Βασικές γλωσσικές ικανότητες και επικοινωνία
  • Εκπαιδευτικά videos για δασκάλους με μελέτες περίπτωσης.
  • Εφαρμογή για κινητά και διαδραστικά εργαλεία για δασκάλους, τα οποία περιλαμβάνουν:
    • Διαδραστικά εργαλεία για κινητά που λειτουργούν επικουρικά στο εκπαιδευτικό έργο των δασκάλων και βασίζονται σε εύκολο στην ανάγνωση εικονογραφημένο εκπαιδευτικό υλικό.
    • Εκπαιδευτικό υλικό σε έκδοση κατάλληλη για κινητά.
    • Γλωσσική υποστήριξη.