Amaç ve hedefler

Arka Plan

Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da devam eden savaşlar, bölge ve çevre ülkeleri için insani bir felakete yol açmıştır. Bu durum bölgede yaşayan çocukların en temel haklarından olan eğitime ulaşmalarını engellemektedir. UNICEF’e göre (Eylül 2015):

  • Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde çatışmalardan etkilenen 13 milyonun üzerinde çocuk okula gidememektedir
  • Suriye'deki her 4 okuldan 1 tanesi tahrip edilmiş, hasar görmüş veya askeri karargah olarak kullanıldığı için kullanılamamaktadır.

Özellikle Suriye’de BM uluslararası geliştirme ajansı ve UNICEF’ e göre:

  • Yaklaşık 5 milyon insan, insani yardıma ihtiyaç duymakta; 3.6 milyonu Suriye'de yerlerinden edilmiş durumda ve 1.4 milyonu komşu ülkelerde mülteci halinde bulunmaktadır;
  • Bu mültecilerin ise en az %50’si (700.000'e yakın) 18 yaşın altındadır.

 

Mültecilerin gereklilikleri; güvenlik, sağlık, beslenme ve barınma gibi temel ihtiyaçlar ile başlar. Güvenlik, sığınma ve beslenme, uluslararası ajanslar ve komşu ülkeler tarafından karşılanmaktadır. Bununla birlikte; eğitim, tüm bu çocukları çatışma sonrası ülkelerine dönmeye hazırlamak adına en önemli önceliktir. Suriye ve bölgedeki bu nesil çocukların, gelecekte şiddet olaylarına daha fazla maruz kalmaması için, bu süreçte onarılmaz hasarlar görmemesi gerçek manada önem taşımaktadır.

İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) son 4 yılda Türkiye'ye giren 700 bin Suriyeli çocuğun üçte birinden daha azının okula gidebildiğini göstermektedir. HRW'ye göre, dil sorunları, okul maliyeti ve Türk toplumuna entegrasyon güçlüğü, Suriyeli çocukların okutulmasını engelleyen başlıca sebeplerdendir. Çocukların okula kayıtları ücretsiz olsa da, kayıt olmadan önce Türkçe yeterlik zorunluluğu vardır. Aynı şekilde, Avrupa ülkelerine girmeyi başaran mülteciler için de en azından bir ulusal dil bilgisi gerekmektedir. Suriyeli mültecilerin yaklaşık yarısı, 18 yaşın altındayken yüzde 40’ı 12 yaşın altındadır.

Islahiye mülteci kampında (TR) bulunan çocuk mültecilere yönelik yakın tarihli bir araştırma şunları ortaya koymaktadır:

  • RCA4T% 79'unun ailesinde savaştan kaynaklı ölümler vardır
  • % 60’ı gerçek şiddeti görmüş
  • % 30'u fiziksel tacize uğramış. (tekmelendi, vuruldu, fiziksel olarak yaralandı)
  • Yaklaşık % 45'inde travma sonrası stres bozukluğu belirtileri görülüyor
  • % 44 depresyon belirtileri göstermektedir
  • ¼’ ünde kol ve bacak ağrıları görülmüştür
  • 1/5’inde baş ağrısı görülmektedir.

 

Mülteci öğrencilerin (özellikle refakatsiz olanların) karşılaştıkları engellerin çoğu, sınıf davranışlarına yansımakta ve bu davranış bozuklukları travmanın etkileri ile açıklanmaktadır. Karşılaşılan sorunlardan bazıları:

  • Bilgi işleme, materyal düzenleme ve hedef belirlemede yaşanan zorluklar
  • Sınıftaki davranışlarına dikkat edememe, duygularına sahip olamama ve dikkat dağınıklığ
  • Neden-sonuç ilişkilerini kavramada ve empati yapmada yaşanan zorluklardır.

 

İstikrarlı kurumsal bir ortam (okul gibi) sığınmacı öğrenciye rahatlık, entegrasyon ve sosyal faaliyetlere katılma gibi katkılarda bulunabilir. Öğretmenler, öğrencilerin bu sorunların üstesinden gelmelerine yardımcı olmak için önemli bir yere sahiptir fakat bu öğrencilere profesyonel destek sunmak için yeterli eğitime ve donanıma sahip değillerdir.

Avrupa'daki okullar da Türkiye'deki birçok okul gibi, artmakta olan bir sığınmacı öğrenci akını ile karşı karşıyadır ve benzer problemlerle karşılaşılmaktadır. Burada önemli olan nokta ise yeni gelen sığınmacı çocukların okula ve sosyal hayata başarılı bir şekilde entegre olmasını sağlayabilmektir. Suriye, Afganistan, Irak ve başka ülkelerden göç eden öğrenciler okul sistemlerinde hâlihazırda bulunan sıkıntıları da arttırmıştır. Eğitim sistemleri için en büyük sorun, mülteci çocukların kendi aralarında gruplaşmaya eğimli olmalarıdır. Çoğu çocuk, mülteci merkezlerine yakın veya göçmen mahallelerindeki okullara devam etmektedir. Örneğin Norveç, Danimarka ve İsveç'te öğrencilerin yaklaşık % 70’i mevcudunun en az yarısının göçmen olduğu okullara gitmektedir. Bu, mültecilerin soyutlanmış okullarda eğitim almaya çalıştığı ve buna bağlı olarak dili öğrenme olasılığının düştüğü anlamına gelmektedir. Bunun bir nedeni de göçmenlerin düşük eğitim standartlarına sahip fakir bölgelerde barınma imkanı bulmasıdır.

Ekonomik durum göz önüne alındığında, öğrencilerin dörtte birinden fazlasının göçmen olduğu ülkelerde, göçmenlerin genellikle göçmen olmayan öğrencilere göre daha kötü performans gösterdiği görülmektedir (kaynak: OECD, OECD PISA puanı). Dil becerilerinin eksikliği, zeki göçmen çocukları üniversite eğitiminden de uzaklaştırmaktadır.

Tüm bu nedenlerden dolayı okul personelinin yaşanan sıkıntıların farkında olması ve bu sorunlara karşı iyi hazırlanmış olması son derece önemlidir. Bu nedenle proje, okullara mülteci çocukların aktif katılımını ve sosyal hayata dahil edilmelerini sağlamak, mülteci çocukların arasındaki okula devamsızlık ile doğrudan mücadele etmek ve öğretmenlerin sorun çözme kapasitelerine katkıda bulunmak için mobil araçlar, personel kılavuzları ve resimli bir el kitabı sunacaktır.

Proje sonucunda ortaya çıkacak uygulamalar ile tüm öğrencilerin eşit düzeyde yetiştirilmesine katkı sağlanacak ve bu uygulamalar ücretsiz olarak mülteci öğrencileri barındıran tüm okullarda kolayca kullanılabilecektir.

Amaç ve hedefler

Proje, öğretmenlere; hedefleri olan bir eğitim vererek bu doğrultuda onları desteklemeyi kapsamaktadır. Bir başka ifadeyle öğretmenlere verilen eğitimler, savaştan etkilenen sığınmacı çocuklarla ilgilenmeyi ve yine dil becerilerinden yoksun ya da eksik olan öğrencilere bir şeyler anlatabilmeyi, onların sınıfa entegrasyonunu artırmayı amaçlamaktadır. Bu tip sıkıntılarla karşılaşan öğretmenler, bununla nasıl başa çıkılacağını daha iyi bilecek ve farklı psikolojik travmalar yaşayan mülteci çocukların eğitimlerinin önündeki engelleri kaldırmak için neler yapması gerektiğini öğrenecektir.

Ana konuları (entegrasyon, dil öğrenimi, savaş sonrası yaşanan travmalar) ele alan modüler bir öğretmen eğitiminin mevcut zorlukları aşmak için önemli bir adım olduğu düşünülmektedir. Bu eğitim, mülteci çocukların eğitim başarısızlığına sebep olan faktörlerin etkilerini azaltmak için mücadele ederken, geldikleri ülkelerdeki entegrasyonlarını hızlandırarak, iyi bir geleceğe sahip olmalarını destekleyecektir.

Bu nedenle, her öğretmenin mülteci hakları konusunda desteklenmesi ve eğitilmesi, dil engellerini aşması, sağlık vb. konularda bilgi sahibi olması ve öğrencileri idare edebilmeleri gerekmektedir. Öğretmenlerin öğrencinin eğitim hayatına ve sosyal hayata entegrasyonunu sağlamak için aşağıdaki belirtilenlere dikkat etmeleri gerekmektedir:

  • Güvenliği sağlamak ve sürekli hale getirmek
  • Onlarla bağlantı kurmak
  • Duygusal becerileri geliştirmek
  • Kişisel bakımlarına yapmalarını öğretmek
  • Harekete geçecekleri zamanı öğrenmek
  • Davranış beklentilerini belirlemek
  • Sosyal becerilerini geliştirmek
  • Adil sonuçlar oluşturmak
  • Arzulanan davranışı güçlendirmek

 

Sağlanan destekleyici materyal, öğretmenin günümüzde karşılaştığı farklı zorluklarda öğretmeni destekleyecek yazılı / mobil / çevrimiçi araçlarla kapsayan resimli bir el kitabı içermektedir. Aynı şekilde, destekleyici araçlar, hem öğretmen hem de mülteci öğrenciler için cazip bir şekilde sunulacaktır. Sonuçlar, OER (Açık Eğitim Kaynakları) konseptine bağlı kalarak yaratıcı lisanslama ve ücretsiz mobil uygulamaları içereceğinden mülteci öğrencilerin bulunduğu tüm okullarda kolayca çoğaltılabilecektir.

Projenin başlıca çıktıları şunlardır:

  • Öğretmenler için kaynaklar içeren peer destek portalı.
  • Okul müdürleri için metodolojik rehberlik.
  • Resimli eğitim materyali ve öğretmen el kitabı. Aşağıdaki konuları içerecektir:
    • Sosyo-kültürel, psikolojik ve fiziksel
    • Mülteci hakları
    • Temel dil ve iletişim becerileri
  • Öğretmenler için olay odaklı eğitici videoların hazırlanması.
  • Mobil platform ve etkileşim araçlarının geliştirilmesi, Aşağıdakileri içerecektir:
    • öğretmenlerin mülteci öğrencilerle olan çalışmalarını desteklemesi için mobil etkileşim araçları ve kolay okunabilir resimli eğitim materyalleri
    • eğitim materyalinin mobil versiyonları
    • dil desteği.